Qal'a "Janbas-Qal'a" (mil. avv. IV asr)

Jonbosqal’a eramizdan avvalgi IV asrdan eramizning I asrigacha bo‘lgan davrga oid va Qoraqalpog‘istonda, Ko‘kcha qishlog‘i yaqinida joylashgan. O‘lchami 200 ga 170 metr bo‘lgan qal’a qadimgi Xorazmning janubi-sharqiy chegarasini himoya qilgan.

Uni boshqa xorazm qal’alaridan ajratib turadigan narsa — unda yo‘q narsa: bu yerda na burchak, na devor minoralari bor. Mudofaani uchtadan qilib joylashtirilgan shinaklar ta’minlagan — biri to‘g‘ri, ikkitasi turli tomonga qiya. Faqat ikki yarusli o‘n metrli devorning o‘zida ularning soni to‘rt yuztacha, shaxmat tartibida joylashgan, shu bois himoyachilar hujumchilarga bir vaqtning o‘zida yuqoridan tushuvchi o‘q yog‘dira olgan.

Shahar eramizning I asrigacha yashagan. Keyin uni ko‘chmanchilar qo‘chqor bilan devorni teshib olgan va qal’a qaytadan tiklanmagan. Bugun undan Qizilqum qumlarida yaxshi saqlangan salobatli devorlar qolgan — va ular bo‘yicha butun otish tizimi qanday tashkil etilgani yaqqol ko‘rinadi.