Muhammad Rahimxon madrasasi (XIX asr)

Muhammad Rahimxon madrasasi Xivadagi eng yirik va mashhurlaridan biri. U 1876-yilda Ko‘hna Ark qal’asi oldida, xalq orasida ma’rifatparvar hukmdor, olim va shoirlar homiysi deb bilingan xon buyrug‘i bilan qurilgan.

Kirish ko‘chadan hovliga olib boradi; hovli tashqaridan ko‘r devor bilan o‘ralgan, ichkaridan esa bir qavatli hujralar bilan qurshalgan. Undan keyingi ichki hovlida markaziy peshtoqida katta darvozasi bo‘lgan asosiy ikki qavatli bino turadi. Burchaklarda yashil mozaikadan gumbazlar bilan yakunlangan guldasta minorachalari ko‘tariladi. Peshtoq asosan oq-ko‘k majolika bilan qoplangan — timpan va ustunlar ham shu bilan bezatilgan. Tantanali kirish ustidagi ayvon yopmasi va lojalar gumbazlari naqshli g‘isht terimi bilan qo‘yilgan.

Xon ilm-fanga homiylik qilgani uchun madrasada nafaqat o‘quv xonalari, balki katta kutubxona, shuningdek qishki va yozgi masjidlar ham bo‘lgan. To‘rt ayvonli ichki hovlini yetmishta hujra o‘rab turgan va bu yerdagi hujralarning o‘ziga xosligi bor: turar xonadan tashqari har birida kichik xo‘jalik xonasi ko‘zda tutilgan.