Muhammad Aminxon madrasasi

Muhammad Aminxon madrasasi Ichan Qal’aning g‘arbiy qismida turadi va hamon ko‘lami bilan hayratlantiradi: bu nafaqat Xivadagi, balki butun Markaziy Osiyodagi eng katta madrasa. Kiraverish tepasida arabcha bitik bor: bu go‘zal bino avlodlar quvonchi uchun abadiy turadi.

Muhammad Aminxon umuman ulkan ishlarga moyil bo‘lgan: saksiz metrga mo‘ljallangan, Buxorodagi Kalon va Dehlidagi Qutb Minordan baland Kalta Minor minorasini ham u boshlagan. Minora bilan ish chiqmagan, xon Xurosonga yurishda turkmanlar bilan jangda halok bo‘lgan va minora yigirma to‘qqiz metrda to‘xtagan. Madrasaning omadi ko‘proq kelgan.

Birinchi ko‘zga tashlanadigan narsa — o‘lchamlar. Ichkarida bir yuz yigirma beshta hujra bor, birinchi qavatdagi har biri ikki xonadan iborat, ikkinchi qavatdagilariga esa kichik balkonlar qurilgan — ilgari madrasalarda bunday qilinmagan. Bir vaqtning o‘zida bu yerda ikki yuz oltmish nafargacha kishi o‘qishi mumkin bo‘lgan. Shu yerda Oliy musulmon mahkamasi devonxonasi ham joylashgan.

Besh gumbaz va burchak minoralari siluetni yakunlaydi. Bino sirlangan g‘isht va an’anaviy majolika bilan boy bezatilgan, eshiklar naqshli o‘ymakorlik bilan qoplangan.

Hozir madrasada «Xiva» mehmonxonasi ishlaydi — ya’ni XIX asr hujrasida tunash mumkin.