Jarqo‘rg‘on minorasi

Jarqo‘rg‘on minorasi Termizdan oltmish kilometr narida, Minor qishlog‘ida turadi. Bu shu yerlardagi yagona tarixiy yodgorlik bo‘lib, unda usta nomi saqlangan — Saraxslik Ali ibn Muhammad.

Minora 1108–1109-yillarda qurilgan va dastlab qirq metrcha ko‘tarilgan; vaqt o‘tib u vertikaldan ikki darajacha og‘gan. Olimlar uning qurib bitkazilmaganmi yoki keyinroq vayron qilinganmi degan masalada bahslashadi.

Yodgorlik xarobalari 1879-yilda topilgan masjidga tutashgan. Shunga qaramay, minora alohida turgan deb hisoblanadi: tutashuv izlari yo‘q. Ehtimol, og‘ir zamonlarda minoraning tepasi va masjid qoldiqlarini mahalliy aholi qurilish materiali uchun buzib olgan.

Uning Markaziy Osiyo me’morchiligidagi noyobligi — tanasining Hindiston va Xuroson minorasimon maqbaralaridagi kabi archasimon vertikal bezakli gofralarga bo‘linishida. Ular pishiq g‘ishtdan qilingan va natija bir vaqtning o‘zida sodda va nafis chiqadi. Poydevor ham ohakli qorishmadagi pishiq g‘ishtdan.

Bir-biriga zich yopishgan o‘n oltita yarim ustun sakkiz qirrali kursi ustida turadi, saqlangan yuqori qismida esa ularni epigrafik naqsh belbog‘i bog‘lab turadi — buyrug‘i bilan minora qurilgan amir sulton Sanjarning ismi va unvonlari. Zinaga kirish, hozir berkitilgan, janubi-g‘arbiy tomonda bo‘lgan.

Hozir balandligi 21,6 metr, diametri 5,4 — va yo‘qotishlariga qaramay, minora tugallangan ko‘rinadi.