Tolipoch darvozasi

Tolipoch darvozasi allaqachon shimoldan keluvchi karvonlarni kutib olmaydi va shaharga kirish bojini yig‘maydi, ammo Buxoro qal’a-shahar bo‘lganining asosiy moddiy dalillaridan biri bo‘lib qolmoqda.

U XVI asrda Abdullaxon I davrida mudofaa inshootlarining bir qismi sifatida qurilgan. Shaharning o‘n bitta darvozasini bog‘lagan qal’a devorlari bizgacha yetib kelmagan va Tolipoch endi o‘sib ketgan shahar o‘rtasida — uylar va bog‘lar orasida turadi, bu esa g‘alati va kuchli taassurot qoldiradi.

Ulardan tashqari xuddi shu reja bo‘yicha qurilgan va me’moriy jihatdan bir xil bo‘lgan Qorako‘l darvozasi omon qolgan. Shayx Jalol darvozasi deyarli XX asr oxirigacha turgan, ammo oxir-oqibat zamon og‘irligiga dosh berolmay qulagan va qolgan qismini mahalliy aholi qurilish materialiga olib ketgan.

Tolipochdan uncha uzoq bo‘lmagan joyda ziyoratchilar boradigan Chashmai Ayyub maqbarasi va shahar bozori bor. Darvozaning o‘zi va qal’a devorlari qoldiqlari YUNESKO Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiradi.