Nugay karvonsaroyi (1720–1721-yy.)

No‘g‘ay karvonsaroyi XVI asrda, xon Muhammad Rahimbiy davrida qurilgan. U eski shaharning qoq markazida, Toqi Sarrofon savdo gumbazi va Buxoro savdogari uyi yonida turadi.

O‘sha paytda karvonsaroylar hamma joyda qurilgan va yo‘lovchilar uchun ular katta ahamiyatga ega bo‘lgan. Hovlidagi daraxtlar ostida ochlik va chanqoqni qondirishgan, xonalarda tunashgan. Shu bilan birga mehmonxonaning bu qadimgi ajdodi odatda na idish, na to‘shak bergan: o‘zi uchun ovqat va yuk hayvonlari uchun yem yo‘lovchining o‘zida bo‘lgan, karvonsaroy esa boshpana va ba’zan suv taklif qilgan. No‘g‘ay bu fonda ajralib turgan — bu yerda mehmonlar hamma narsa bilan ta’minlangan.

Bino sharqona uslubda yopiq to‘rtburchak qilingan, ichkariga yagona yo‘l — keng darvoza orqali kiriladi. Bir qavatli g‘isht hovli torroq ko‘rinadi, ammo mehmonlar uchun qirq besh hujra, shuningdek xizmat xonalari va xizmatkorlar uchun xonalarni sig‘diradi: qirqdan ortiq mehmon — ziyoratchi, savdogar, karvonboshi — hamrohlari bilan bu yerga bemalol joylashgan.

Ish faqat mehmonxona bilan cheklanmagan: bu yerda savdo qaynagan. Bu yerga Xitoy va Hindistondan matolar kelgan, karvonsaroy qoshida to‘n tikish yo‘lga qo‘yilgan va shu yerda sotilgan. Erondan choy va matolar, mahalliy ustalarning sovg‘alari, musiqa asboblari va ro‘zg‘or buyumlari olingan.

Bugun No‘g‘ay YUNESKO Butunjahon merosi obyektiga kiradi va davlat muhofazasida. U asl vazifasi bo‘yicha ishlamaydi, ammo savdo uyi bo‘lib qolgan: zargarlik do‘konlari, hunarmandchilik ishlari, qo‘lda tikilgan so‘zana, qo‘lbola gilamlar. Har yili o‘tkaziladigan «Ipakdan ziravorgacha» festivali paytida karvonsaroy o‘zbek vinolari degustatsiyasi bilan asosiy maydonchalardan biriga aylanadi.