"Qo'sh madrasa" ansambli (qo'sh madrasa)

Ko‘sh madrasa — «qo‘shaloq madrasa» — bir o‘qda, peshtoqlari bir-biriga qaratib qo‘yilgan XVI asrga oid ikki maktab majmuasi. Abdullaxon madrasasi 1588–1590-yillarda, Modarixon madrasasi esa 1566-yilda, Abdullaxonning onasi sharafiga qurilgan; ikkalasi ham uning farmoni bilan barpo etilgan. Markaziy Osiyo uchun bunday juft kompozitsiya odatiy, o‘sha davr Buxorosi uchun esa bu eng yaxshi o‘quv muassasalaridan biri bo‘lgan.

Eng kuchli taassurotni Abdullaxon peshtoqi qoldiradi: u xuddi osmonga qadar ko‘tarilgandek, undagi majolika koshinlari momaqaldiroq oldidagi osmon kabi yashil va ko‘k tovlanadi. Devorlar butunlay naqsh bilan qoplangan, binoning old qismida lojalar joylashgan — tashqaridan madrasa maktabdan ko‘ra saroyga o‘xshaydi.

Kirish ravog‘i ataylab ulkan qilingan: uning ostidan o‘tayotgan odam beixtiyor boshini egadi. Yog‘och eshiklar shu qadar nozik o‘yilganki, naqshlar orasidan soch ham o‘tmaydigandek; ular turli yog‘och bo‘laklaridan mozaika singari yig‘ilgan. Ichkarida darslar uchun keng darsxona, hujralar qatori va orqa tomonda masjid bor.

Ikki bino maydon chetlarida ikki hurmatli domla kabi turadi va oralaridagi hamma narsaga qat’iy xotirjamlik bilan qaraydi. Bu yerda yetti yil va undan ko‘proq o‘qishgan; o‘g‘lini madrasaga topshirar ekan, otalar eski iborani aytishgan: go‘shti sizniki, suyagi bizniki.