Qizbibi ziyoratgohi

Buxorodan yarim soatlik yo‘lda, voha cho‘l bilan tutashgan joyda Qizbibi majmuasi turadi — ayollar uchun tashkil etilgan so‘fiy ziyoratgohining noyob namunasi. XVIII asrga oid majmuani Mir Arabning vaziri Sodiqxon Mastura xonim sharafiga qurdirgan.

Mastura xonim, ya’ni Qizbibi, so‘fiy ayol bo‘lgan va rivoyatga ko‘ra, bir kuni ziyoratgoh hujralaridan birida g‘oyib bo‘lgan. Mahalliy aholi uning ruhi hozir ham shu yerda yashaydi va joyni qo‘riqlaydi, deb hisoblaydi. Boshqa rivoyatga ko‘ra, uni ixtiyoriga qarshi turmushga bermoqchi bo‘lishgan va bundan qochish uchun u cho‘lga chiqib, uzoq vaqt tarki dunyo qilib yashagan. Vaqt o‘tib unda tabiblik in’omi ochilgan va u bepushtlikdan aziyat chekkan ayollarga yordam bergan.

Majmua uchta hovlidan iborat — xo‘jalik, ziyoratchilar uchun va «monastir» deb ataladigani. Hududda marmar qabrtoshli Qizbibi mazori, masjid-xonaqoh, chillaxona — qirq kunlik ro‘za va yolg‘iz ibodat uchun yer osti hujrasi, bir necha oshxona, hammom, ziyoratchi ayollar uchun hujralar va ruhiy kasallar yashagan xonalar bor. Kirish janub tomondan. Xonaqoh bosqichma-bosqich qurilgan va faqat XVIII asrga kelib tugallangan, ammo undagi xonalar to‘plami so‘fiylar dunyodan butunlay ajralishi mumkin bo‘lgan o‘rta asr hovlili ziyoratgohlarinikidek.

Bu yerga bugun ham butun mamlakatdan ziyoratchi ayollar keladi — onalik va oilaviy farovonlik umidida. Aytishlaricha, hujrada ro‘za, ibodat va yolg‘izlikda o‘tkazilgan uch kun ularni olib kelgan dardni yengillashtiradi. Erkaklarga ziyoratgohga kirish qat’iyan taqiqlangan.