"Xoja Gaukushon" ansambli («Ho'kizlarni o'ldiruvchi», 1570-yillar)

Xo‘ja Govkushon — markaziy Buxoroning eng yirik me’moriy majmualaridan biri va YUNESKO Butunjahon merosi obyektining bir qismi.

Nomi bunday yodgorlik uchun g‘ayrioddiy tarjima qilinadi — «ho‘kiz so‘yuvchi». Izohi oddiy: qurilishdan oldin bu yerda qassobxonasi bo‘lgan katta savdo maydoni bo‘lgan va nom joyga yopishib qolgan.

Majmuaga madrasa va minorali jome masjidi kiradi. Minora ko‘zga tashlanadi: Buxoroda undan faqat Kalon baland ko‘tarilgan. «Xo‘ja Kalon» madrasasi — an’anaviy hovli rejasidagi trapetsiyasimon bino — 1570-yilda, Abdullaxon II davrida, ko‘chalar ayrimasida qurilgan. 1598-yilda yonida juma masjidi, masjidi jome qurilib, «Xo‘ja masjidi» nomini olgan.

Bularning barchasi juybor shayxi Xo‘ja Sa’d tashabbusi bilan paydo bo‘lgan; uni Xo‘ja Kalon — «Buyuk Xo‘ja» deb atashgan. Uning laqabi majmua nomiga asos bo‘lgan. Shayxning o‘zi keyinroq shahar tashqarisidagi Chor Bakr oilaviy qabristonida dafn etilgan.