Xonaqo "Fayzobod" (XVI asr oxiri)

XVI asr oxirida o‘rta asr Buxorosining chekkasida, Fayzobod mavzeida muqaddas joylar bo‘ylab yuruvchi darveshlar uchun boshpana sifatida masjid qurilgan. Uni so‘fiy Mavlono Poyanda-Muhammad Axsi Fayzobodiy barpo etgan. Bino avval «Shohi Axsi» deb atalgan, keyinroq quruvchisi sharafiga qayta nomlangan.

Qurilma shartli ravishda ikkiga bo‘linadi: Makkaga qaratilgan mehrobli masjid va darveshlar dam olib, bir muddat yashashi mumkin bo‘lgan uch qavat hujrali xonaqohning o‘zi.

Bu XVI asr me’morchiligining namunasi: hamma narsada simmetriya va o‘lchovli nisbatlar. Peshtoq pog‘onali darvoza ustiga qo‘yilgan, yon tomonlarda salobatli ravoq-gumbazli galereyalar ketadi. Balandlik past qanotlardan kirish peshtoqi tomon o‘sadi, ochiq galereyalar esa binoni chiroyli va yengil ko‘rsatadi — ichkarida u zohidlar boshpanasidan ko‘ra keng, yorug‘ saroy zaliga o‘xshaydi.

Interyerda rangli chiziq bilan ajratilgan oq naqshlar ustun. Asosiy gumbaz rangli suvoq ustiga oq ganchning yupqa qatlami bilan «chaspak» uslubida bezatilgan — shundan gumbaz deyarli vaznsiz ko‘rinadi.

Darveshlar allaqachon yo‘q, ammo sokinlik va hamon amal qiluvchi joy hissi qolgan.